Veerkracht op de werkvloer: een gedeelde zorg en verantwoordelijkheid

Veerkracht; het lijkt wel alsof je de term de laatste jaren overal tegenkomt. Het is dan ook van onmisbaar belang voor het welzijn van mensen. Echter, het is geen eigenschap of kwaliteit die iemand heeft of niet heeft. Het is een gedeelde zorg en verantwoordelijkheid om veerkracht op de werkvloer te onderhouden en versterken.

Als het over veerkracht gaat, denken we vaak aan grote negatieve ervaringen. Een ingrijpende gebeurtenis, bijvoorbeeld betrokken zijn bij een ongeluk met ernstige slachtoffers, of overlijden of ernstige ziekte van een naaste, zet letterlijk iemands wereld op zijn kop. Het vertrouwen in de wereld en de goede afloop der dingen is opeens geen vast gegeven meer. Maar ook meerdere ‘kleine’ incidenten, zoals (verbale) agressie van cliënten of pesten op de werkvloer, kunnen de vaste grond onder iemands voeten broos maken. Een relatief klein incident kan iemand die toch al wankelt, volledig uit balans brengen. Maar ook een levensverandering die over het algemeen als positief wordt gelabeld, vraagt om veerkracht. Hierbij kun je denken aan met pensioen gaan, verhuizen of met een nieuwe baan starten.

Wat kun je zelf doen?

Waar moeten we aan denken bij het versterken van de eigen veerkracht? Er zijn 7 gebieden te onderscheiden die het persoonlijk welbevinden beïnvloeden, de veerkrachtcirkel.

De veerkrachtcirkel Veerkracht model.png

  • Ten eerste het spirituele gebied, belangrijk is het bijvoorbeeld om inspiratie te zoeken en ook levenswijsheid hoort hierbij.
  • Ten tweede het emotionele gebied, hierbij gaat het erom dat iemand zijn of haar emoties herkent, erkent en hanteert.
  • Ten derde het intellectuele gebied, hierbij staan nieuwsgierig blijven en nieuwe dingen proberen centraal.
  • Het vierde gebied bevat fysieke aandachtspunten; gezond eten, bewegen, voldoende slapen en ontspanning vallen hier onder.
  • Vijfde is het sociale gebied, waarbij het opbouwen en onderhouden van een sterk sociaal netwerk centraal staat.
  • De omgeving, oftewel het zorgen voor een prettige leefomgeving is het zesde gebied.
  • Het zevende gebied ten slotte omvat grip hebben en houden op de financiële huidhouding.

“Ook de werknemer moet verantwoordelijkheid nemen voor zijn of haar eigen welzijn.”

Deze gebieden aandacht geven en prioriteren versterkt iemands veerkracht. Zoals eerder genoemd is het dus niet zo dat iemand geboren wordt met een bepaalde portie veerkracht en daar niets meer aan te veranderen is. Zowel preventief als na een ingrijpende gebeurtenis zorgt onderhouden van de 7 gebieden voor meer veerkracht en daardoor persoonlijk welbevinden. Iemand die ‘in balans is’, is een prettigere, evenwichtige collega en versterkt daarmee ook de rest van het team. Deels kan een werkgever medewerkers ondersteunen om bepaalde gebieden te versterken. Deels is het ook aan de werknemer om op tijd verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen welzijn. Zelfinzicht en het nalopen van de 7 gebieden dienen hierbij als houvast.

Uit balans gebracht

Enige veerkracht is nodig voor het werk en leven van alledag. Het vereist flexibiliteit en aanpassingsvermogen om verschillende rollen, zoals werknemer, collega, ouder, partner, vriend en familielid, voldoende te kunnen combineren. Echter, in sommige functies is een goede dosis veerkracht onontbeerlijk om goed te kunnen en te blijven functioneren. Mensen bij de politie en de brandweer, maar bijvoorbeeld ook verpleegkundigen, maken regelmatig kleine en grote stressvolle gebeurtenissen mee en worden geconfronteerd met het leed en de pijn van anderen. Dit leed goed kunnen relativeren en betekenis geven is een vereiste in een dergelijke functie. Wanneer een professional uit balans raakt, geeft dit behalve persoonlijk lijden ook een zwaardere belasting voor collega’s. Een belangrijk aandachtspunt ook voor werkgevers dus.

”Verantwoordelijkheid nemen voor het eigen welzijn kenmerkt veerkrachtige mensen”

Menselijk als we zijn, is de neiging om een schuldige aan te wijzen vaak groot. De overheid had regels moeten maken of handhaven, de werkgever had eerder moeten ingrijpen of dit had nooit mogen gebeuren. Het accepteren van wat (helaas!) niet te veranderen valt en het aanpakken van waar wel invloed op kan worden uitgeoefend, geeft mensen echter het heft in eigen handen. Verantwoordelijkheid nemen voor het eigen welzijn kenmerkt veerkrachtige mensen. Vanzelfsprekend horen gevoelens als boosheid, onbegrip, machteloosheid of onmacht bij de verwerking van een ingrijpende gebeurtenis. Zeker in de eerste dagen of weken horen deze verlammende emoties erbij. Iemand die zichzelf na de eerste schrik bijeenraapt en bewust de eigen veerkracht aanspreekt, zal hier veel baat bij hebben.

Veerkracht in onze trainingen

Al vele jaren houdt Essenburgh Training & Advies zich bezig met het omgaan van mensen met ingrijpende gebeurtenissen. Wetenschappelijk onderzoek geeft steeds meer inzicht in hoe trauma en daaruit mogelijk voortvloeiend posttraumatische stressstoornis, voorkomen kan worden. En nog belangrijker, hoe mensen zich kunnen voorbereiden op stressvolle situaties en onverwachte gebeurtenissen. Essenburg gebruikt onder andere in de Collegiale opvang trainingen de veerkrachtcirkel om mensen inzicht te geven in hun eigen mogelijkheden en kansen. Maar ook in andere trainingen, bijvoorbeeld Pensioen in zicht, komen de 7 gebieden terug. Een belangrijke pijler in onze trainingen is het nemen van de eigen verantwoordelijkheid, waarbij we mensen praktisch ondersteunen, daar waar het nodig is.

Je eigen veerkracht versterken?

Pim Valentijn
Pim Valentijn

Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.

Checklist Leiderschap
De belangrijkste aspecten van leiderschap op een rij!

SPECIAAL VOOR JOU