By | Published On: 20 april 2021| Views: 290|

Wat is leiderschap wel én niet? 7 stellingen belicht

Leiderschap heeft iets mystieks. En het wordt enorm gehypet. Wekelijks verschijnen nieuwe boeken van leiderschapsgoeroes; je kent ze vast. Wat het lastige is: vrijwel altijd ontbreekt de empirische onderbouwing. Want er wordt verrassend weinig kwantitatief onderzoek gedaan. Daardoor weten we nauwelijks wat écht werkt en niet werkt. En blijven de niet onderbouwde theorieën zich opstapelen. Sommige theorieën verworden tot stellingen. Alsof daar niet aan valt te tornen. Wat is leiderschap wel en niet? Er doet nogal wat fake news de ronde. Tijd voor een fact check: 7 stellingen.

Stelling 1: Leiderschap leidt tot betere resultaten

In principe heeft effectief leiderschap een positieve invloed op de resultaten van een organisatie. Een aantal onderzoeken wijst uit dat goed leiderschap kan leiden tot minder werknemersfluctuaties (Sellgren et al. 2007), betere prestaties en een hogere medewerkerstevredenheid (Gerstner en Day, 1997). En Waldman et al. (2001) concludeert dat charismatisch leiderschap vooral in tijden van hoog risico een positieve invloed kan hebben op de bedrijfsprestaties. Barrick et al. (1991) schat dat het effect van uitstekend leiderschap op de financiële prestaties van een bedrijf meer dan 15% is.

Anderzijds heeft de duistere kant van charismatisch leiderschap ook de potentie om, onder bepaalde omstandigheden, langdurig schade aan te richten aan een organisatie en haar medewerkers (Hogan en Kaiser, 2005). Denk daarbij aan negatieve persoonlijke eigenschappen als narcisme, psychopathie en machiavellisme (waarbij de leider alles doet om zijn macht te verkrijgen of behouden).

Stelling 2: Leiders worden geboren

Leiderschap fact check Essenburgh Training & Advies

Dit is nog altijd het onderwerp van intensieve discussies. Worden mensen geboren om leiders te zijn óf worden ze gemaakt? De huidige stand van de wetenschap veronderstelt dat er inderdaad aangeboren eigenschappen zijn die goede leiders karakteriseren. Voorbeeld hiervan zijn: integriteit, daadkracht en visie. Er zijn ook ‘bewezen’ methodes waarmee leiderschapsvaardigheden kunnen worden getraind. Maar eerlijk gezegd: we weten niet of leiders worden geboren of gemaakt. Want er is (nog) onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor een overtuigende onderbouwing van de nature- of nurture-theorie. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van aangeboren talenten (nature) en ontwikkelde talenten (nurture).

Stelling 3: Een goede leider is dominant

Moet je als leider dominant aanwezig en zichtbaar zijn? Dat is nog maar de vraag. Want leiderschap is in de kern het kunnen laten samenwerken van mensen en teams. In dat geval zit het leiderschap meer in de interactie tussen individuen en is daarmee niet direct zichtbaar of dominant aanwezig in één persoon. Anders is dat bij de diverse vormen van charismatisch leiderschap, waarbij de leider veelal dominanter aanwezig is. Het is heel twijfelachtig of deze theorie houdbaar is in de netwerkeconomie. Lees meer over netwerkleiderschap

Stelling 4: Een goede leider inspireert

Hoe weet je medewerkers het best te inspireren? Vanaf de jaren tachtig begonnen mensen zich hier meer en meer op te richten. De focus kwam op leiderschap dat een beroep doet op de emoties van mensen om hen te stimuleren en inspireren. Dit heeft geleid tot de zogenoemde neo-charismatische leiderschapstheorieën, waarvan transformationeel en charismatisch leiderschap het meest bekend zijn (Avilio et al. 2009). Recente studies suggereren dat leiderschap volgens deze benadering superieur is aan leiderschap volgens de transactionele aanpak (Fiol et al. 1999). Transactioneel leiderschap rich