Ongeacht de leeftijd: blijven leren is belangrijk. Ook wanneer je met pensioen bent of je pensioen (bijna) in zicht is, blijft leren een belangrijk onderdeel van je leven. Leren helpt je om persoonlijke groei en ontwikkeling te bewerkstelligen.

Leren is het verwerven van nieuwe kennis en informatie of het aanpassen van bestaande kennis, gedrag, vaardigheden of waarden. Leren kan intentioneel zijn, zoals wanneer je een cursus of studie volgt, of incidenteel, zoals wanneer je iets tegenkomt dat jouw aandacht trekt.

Leren is het zich eigen maken van nieuwe kennis en informatie, of het aanpassen van bestaande kennis, gedrag, vaardigheden of waarden. Je kunt intentioneel leren (bijvoorbeeld via een gekozen studie of cursus) of incidenteel leren (bijvoorbeeld door iets nieuws te zien, horen of beleven)

Jongere mensen (<20 jaar) leren meestal sneller door hun grotere vermogen om nieuwe informatie snel te onthouden en te verwerken. Ze hebben vaak ook meer concentratie dan ouderen, waardoor ze gedetailleerde taken die veel concentratie vereisen beter en sneller kunnen uitvoeren. Daarnaast zijn jongeren beter in staat om zich aan te passen aan verschillende leersituaties, omdat ze mentaal flexibeler zijn.

Ouderen (>60 jaar) hebben ook voordelen als het om leren gaat, zoals een grotere wereldkennis en woordenschat, complexere besluitvormingscapaciteiten die ze hebben opgedaan door jarenlange ervaring op verschillende terreinen, een beter begrip van complexe situaties door hun ruime levenservaring, en het vermogen om gemakkelijker met negatieve gevoelens om te gaan dan dat jongere mensen dat kunnen.

Waarom blijven leren voor gepensioneerden van belang is:

• Leren helpt de mentale helderheid te behouden
• Leren houdt je geest actief
• Leren verbreedt je kijk op het leven en de wereld
• Leren biedt kansen om je sociale kring uit te breiden
• Leren voegt waarde toe aan je leven

Lees ook:

• Pensioen In Zicht Cursus – Blijven leren is blijven leven
• Op welke manier ga jij genieten van je pensioen?
• Het belang van een sociaal netwerk na pensionering

Wanneer je met pensioen gaat, verandert er veel. Doordat je niet meer (dagelijks) naar je werk hoeft, verandert je ritme en structuur. Maar ook op het gebied van relaties zal er tijdens de pensioentijd veel veranderen. Goede relaties met je eventuele partner, familie, vrienden en kennissen zijn van belang om optimaal van de pensioentijd te kunnen genieten. 

Sociale relaties zijn de connecties die tussen mensen bestaan. Een goed onderhouden sociaal netwerk is van groot belang voor een mens. Daarbij gaat de kwaliteit van de relatie met mensen die dicht bij je staan, boven de kwantiteit.

De aanloop naar het pensioen is een mooi moment om te kijken naar jouw sociale netwerk. Veel gepensioneerden merken op dat hun rol in de maatschappij is veranderd, omdat ze niet langer werkzaam zijn of deelnemen aan activiteiten die een groot deel van hun leven deel uitmaakten van hun routine. Het ontwikkelen en onderhouden van relaties kan gepensioneerden helpen om deze veranderingen een plaats te geven. Sociale contacten bieden steun en geven een doel aan de pensioentijd.

• Inventariseer je huidige sociale netwerk. Maak een lijst van degenen met wie je momenteel regelmatig contact hebt, met wie het contact is verwaterd/veranderd, en van vroegere contacten met wie je misschien opnieuw contact wilt leggen of nieuwe vrienden/kennissen waarmee je de banden wilt versterken.
• Maak gebruik van nieuwe technologieën en social media. Nieuwe technologieën kunnen helpen om contacten op te bouwen en te onderhouden. Met apps als WhatsApp is het gemakkelijk om in contact te blijven. Bovendien bieden verschillende online groepen mogelijkheden om in contact te komen met gelijkgestemden.
• Blijf openstaan voor seksualiteit en intimiteit. Ook het blijven investeren in de relatie met je eventuele partner is van belang. Gun jezelf en elkaar de vrijheid en ruimte die nodig is om seksualiteit en intimiteit binnen je relatie te ontdekken en te verstevigen.

• Nieuwe vrienden maken? Zes tips voor gepensioneerden
• Help, mijn man gaat met pensioen!
• 6 tips voor het eerste jaar pensioen (en de jaren daarna)

Wanneer je pensioen in zicht is, doe je er goed aan om te reflecteren op je werkzame leven en stil te staan bij de waarden die voor jou belangrijk zijn. Wanneer je je persoonlijke waarden helder hebt, heb je een houvast om beslissingen te nemen over hoe je de pensioentijd in wilt vullen.

Persoonlijke waarden zijn de overtuigingen, passies en principes die jij aanhangt en/of belangrijk vindt. Deze waarden vormen de basis van de handelingen en beslissingen die je neemt. Kortom; persoonlijke waarden zijn van invloed op de manier waarop jij je leven inricht en welke keuzes je maakt.

Jouw waarden worden bepaald op basis van je persoonlijke ervaringen, gebeurtenissen en omstandigheden, zoals opvoeding, onderwijs, cultuur, godsdienst, etc.

Persoonlijke waarde is iets wat iemand belangrijk en/of nastrevenswaardig vindt

Wanneer je (bijna) met pensioen gaat, is het belangrijk om je persoonlijke waarden te herkennen en te begrijpen, zodat je weloverwogen beslissingen kunt nemen over de toekomst en op welke wijze je de pensioentijd wilt invullen. Je persoonlijke waarden hebben directe invloed op de keuzes die je maakt en welke prioriteiten je stelt.

Het bepalen van je persoonlijke waarden is niet voor iedereen een gemakkelijke opgave. Waarden zijn namelijk niet tastbaar en/of duidelijk zichtbaar. Daarbij zijn jouw waarden ingebakerd in je dagelijkse leven. Het vereist vaak enige reflectie op gebeurtenissen en ervaringen uit het verleden om je waarden te kunnen vaststellen. Je dient jezelf vragen te stellen over zaken die jij écht belangrijk vindt, en waarom je dat precies vindt. Ook het bespreken van jouw waarden met anderen kan helpen om inzichtelijk en scherp te krijgen wat en waarom jij belangrijk vindt in het leven.

• Leer meer over je waarden tijdens een Pensioen In Zicht Cursus
• 6 tips voor het eerste jaar pensioen (en de jaren daarna)
• Op welke manier ga jij genieten van je pensioen?

Misschien dat je er reikhalzend naar uitkijkt: je pensioen. Een tijd die vele (nieuwe) mogelijkheden biedt, maar ook onzekerheid met zich mee kan brengen. Hoe vul je je dagen in en welke doelen wil je nastreven? Het vaststellen en aanhouden van een ritme tijdens de pensioentijd kan houvast geven om ook in deze nieuwe levensfase in balans te blijven en er optimaal van te genieten.

Het creëren van een dagelijks ritme tijdens de pensioentijd is van cruciaal belang om actief, verbonden, productief en gezond te blijven. Het dagritme dient de basiselementen te bevatten, zoals voldoende slapen en regelmatig bewegen. Daarnaast moet je dagritme ook voldoende flexibiliteit bieden om hobby’s te beoefenen of op andere manieren bezig te zijn.

Ook het weekritme verandert tijdens de pensioentijd. Door het vaststellen van een weekritme zorg je voor continuïteit in je dagelijkse activiteiten (dagritme), terwijl er ook ruimte blijft voor spontane activiteiten.

De pensioentijd geeft je meer vrijheid dan ooit tevoren als het gaat om het bepalen van je eigen schema en planning gedurende het jaar. Bij het opstellen van een jaarritme is het belangrijk om activiteiten in te plannen waar je naar uit kunt kijken.

• Stel doelen voor de pensioentijd. Lees er meer over in het artikel ‘Doelen stellen voor de pensioentijd’.
• Stel voor jezelf een ritme en structuur vast die past bij jouw (nieuwe) leefstijl. Het is belangrijk om een planning te maken waaraan je je kunt houden en waar je naar uitkijkt, maar ook dat er ruimte is voor flexibiliteit en spontane activiteiten.
• Zorg dat je elke dag/week tijd besteedt aan activiteiten die jou plezier en vreugde geven.

Wanneer je met pensioen gaat, start er een nieuwe periode in je leven waarin je opzoek moet gaan naar een nieuwe balans. Het stellen van doelen voor de pensioentijd kan je helpen met het vinden van deze nieuwe balans. Doelen stellen geeft houvast, waardoor je goed voorbereid de pensioentijd ingaat en optimaal kunt genieten van je pensioen.

Een doel stellen voor je pensioentijd is belangrijk. Je zal merken dat het je in de toekomst voldoening zal geven. Zorg er bij het stellen van doelen voor dat het echt zin geeft aan je ‘nieuwe leven’ in plaats van dat je het als ‘verplicht’ gaat beschouwen.

De elementen uit het Nieuwe Balans Model kunnen helpen om doelen voor de pensioentijd te stellen. Aan de hand van de elementen uit dit model kan je bepalen op welke gebieden jij je wilt focussen tijdens je pensioen.

Om je doelen voor de pensioentijd helder te krijgen, kun je de volgende stappen nemen:

1.     Kies een element uit het Nieuwe Balans Model
2.     Beschrijf jouw aandachtspunten met betrekking tot dit element.
3.     Formuleer naar aanleiding van je antwoorden een doel voor de lange termijn.
4.     Beschrijf in stappen hoe je het doel gaat bereiken.

Praktische tips bij het stellen van doelen

1.     Begin klein. In plaats van één groot doel te stellen, kan het gemakkelijker en effectiever zijn je uiteindelijke doelstelling op te splitsen in kleinere, haalbare stappen (subdoelen).
2.     Houd de voortgang bij. Het bijhouden van de voortgang van je doel(en) is een goede manier om gemotiveerd te blijven om het uiteindelijke doel te behalen.
3.     Houd het leuk voor jezelf. Het pensioen moet iets zijn waar je naar uitkijkt en van geniet, dus zorg ervoor dat (het stellen van) je doelen je niet in de weg gaat staan.

Een Pensioen In Zicht Training helpt je bij het nadenken over en het indelen en invullen van je pensioentijd. Al onze PIZ trainingen zijn gebaseerd op het door ons ontwikkelde Nieuwe Balans Model. Dit model biedt inzicht en helpt je bij het bijsturen van het veranderproces dat onvermijdelijk optreedt wanneer je met pensioen gaat.

Bij Essenburgh volg je een Pensioen In Zicht Training op een manier die bij je past.
Zo kun je kiezen uit een 3-daagse training op een unieke locatie, een training die aansluit op je (nieuwe) hobby, een meerdaagse (actieve) training in het buitenland of volg de training via een e-learning module.

Met pensioen gaan is een overgang naar een nieuw hoofdstuk in het leven. De structuur die werken biedt, valt weg wanneer je met pensioen gaat. Om goed voorbereid je pensioen in te gaan, is het belangrijk om te begrijpen welke zaken anders zullen zijn wanneer de pensioentijd aanbreekt. We leggen uit welke impact werken precies heeft en zetten de belangrijkste aspecten van het werkende leven op een rij.

Werk is essentieel voor ons algehele welzijn en is noodzakelijk om financiële zekerheid voor de toekomst op te bouwen. Daarnaast zorgt het uitvoeren van werk ook voor structuur, zingeving, zelfvertrouwen en het opbouwen van sociale contacten.

Werken heeft een enorme impact, die wegvalt – of minder wordt – wanneer je met pensioen gaat.

• Structuur
Werken zorgt voor structuur in het leven; je weet wat er (elke dag) te doen staat.

• Zingeving
Voor velen biedt werken een uitlaatklep waarmee ze een zinvolle bijdrage kunnen leveren door hun kennis en vaardigheden in te zetten.

• Zelfvertrouwen & Sociale contacten
Werken heeft effect op je zelfvertrouwen; gedurende je werkende leven heb je continu nieuwe kennis en ervaring vergaard, je hebt waardering ontvangen voor je werkzaamheden en je hebt je ontwikkeld tot de persoon die je nu bent.

• Financiële zekerheid
Werken zorgt – in de meeste gevallen – voor een stabiel inkomen. Met pensioen gaan brengt financiële veranderingen met zich mee.

Praktische tips bij het afscheid nemen van werk

1.     Zorg dat je een plan hebt voor na je pensioen: denk na over je doelen, wensen en behoeften voor deze nieuwe levensfase.

2.     Overdragen: rond je openstaande werkzaamheden, taken en projecten zorgvuldig af en zorg voor een goede overdracht.

3.     Afbouwen en afscheid nemen: bedenk hoe je je werkende leven wilt afbouwen en op welke wijze jij graag afscheid wilt nemen van het werkende leven?

Uit onderzoek blijkt dat 59% van de Nederlanders bang is niet gezond te zijn als de pensioenleeftijd wordt bereikt. Hieruit kan worden geconcludeerd dat mensen die hun pensioen naderen, hun gezondheid als prioriteit en belangrijke waarde zien.

Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven

Geluk, beweging en voeding zijn belangrijke thema’s om je op te richten om een gezond leven te leiden.

Geluk is een belangrijke factor tot het leiden van een gezond leven. Veel gepensioneerden komen minder in contact met anderen, omdat hun sociale netwerk verandert. Waar men eerst nog dagelijks mensen zag, zijn ze – wanneer de pensioentijd is aangebroken – aangewezen op hun eigen sociale kring. Het is daarom belangrijk om je te omringen met familie en (nieuwe) vrienden.

Daarnaast valt onder geluk ook dat je tevreden bent, je jezelf kunt zijn en dat je je goed voelt. Deze factoren hebben een positief effect op je algehele welbevinden.

Ook voldoende bewegen is uiteraard belangrijk voor mensen van alle leeftijden, maar tijdens de pensioentijd is lichaamsbeweging een cruciale factor als het gaat om gezond blijven. Regelmatig bewegen verlaagt niet alleen de kans op (chronische) ziektes, maar draagt ook bij aan het algemene welzijn. Er zijn vele vormen van lichaamsbeweging geschikt, zoals wandelen, fietsen, yoga of zwemmen. Kijk wat bij je past, wat je leuk vindt en wat je lichaam aankan.

Voeding is een ander belangrijk aspect van de gezondheid, vooral als je ouder wordt. Een evenwichtig voedingspatroon is essentieel voor een gezonde levensstijl tijdens de pensioenjaren. Het eten van voedzaam voedsel dat rijk is aan eiwitten, koolhydraten, vitaminen, mineralen en gezonde vetten helpt het energieniveau op peil te houden en het risico op (chronische) ziektes te verminderen.

Referenties en meer informatie

• Leer meer over gezond zijn en blijven gedurende het pensioen door het volgen van een Pensioen In Zicht Cursus
• Zo blijf je fit en vitaal in de laatste jaren voor je pensioen
• Op welke manier ga jij genieten van je pensioen?

De pensioentijd wordt door velen als een leuke en bevrijdende tijd gezien. Echter kan het ook een moeilijke overgang zijn als je je niet voldoende voorbereidt. Helaas is dit het geval voor veel gepensioneerden. Hierdoor lopen ze het risico terecht te komen in wat het zwarte gat wordt genoemd.

…40% van de Nederlanders geen pensioenplan heeft?

….82% van de Nederlanders aangeeft onvoldoende voorbereid te zijn op hun pensioen?

…59% van de Nederlanders bang is niet gezond te zijn als de pensioenleeftijd is bereikt?

Het zwarte gat verwijst naar het (plotselinge) verlies van doel en passie in het leven als je eenmaal met pensioen bent. Het kan voelen alsof je niet meer in staat bent je bezig te houden met activiteiten of taken die je vroeger leuk of bevredigend vond. Zaken die voorheen normaal leken, kunnen tijdens de pensioentijd lastiger worden.

1. Zorg dat je een plan hebt voor na je pensioen

Denk na over je doelen, wensen en behoeften voor deze nieuwe levensfase.

2. Beweeg regelmatig
Lichaamsbeweging is essentieel voor gepensioneerden omdat het helpt kracht en flexibiliteit te behouden, stress vermindert en (ouderdoms)ziekten kan voorkomen.

3. Volg een hobby en/of doe vrijwilligerswerk
Neem een nieuwe hobby of pak een oude hobby op, of daag jezelf uit met een creatieve activiteit.

4. Blijf verbonden met je sociale contacten

Het is belangrijk voor gepensioneerden om sociaal verbonden te blijven, want het biedt emotionele steun, mentale stimulatie en sociale interactie.

5. Geloof in je eigen kunnen
Geloven in jezelf is belangrijk bij het vermijden van het zwarte gat. Je moet inzien dat je nog zoveel mogelijkheden en waarde te bieden hebt.

Lees ook:

• Pensioentijd – Beland jij in het zwarte gat?
• 6 tips voor het eerste jaar pensioen
• Met pensioen en dan? Zorg voor een dagritme
• Pensioen In Zicht Training